- Kalendarium
-
Debaty
- Czy Polska będzie "Fit for 55%"?
- Efektywność energetyczna i odnawialne źródła energii w budynku wielorodzinnym
- Gospodarowanie wodą w budynku wielorodzinnym
- Jak przeciwdziałać ubóstwu energetycznemu i zanieczyszczeniom powietrza
- Szanse rozwoju energetyki morskiej w Polsce
- E-mobility – czy tylko samochód elektryczny?
- Zielone finansowanie
- Gospodarka o obiegu zamkniętym
- Czy planowanie przestrzenne w Polsce da się naprawić?
- Czy transformacja energetyczna w Polsce oznacza wzrost bezrobocia?
- Roślinność na wokół i w budynku wielorodzinnym
- Fundusze unijne na gospodarkę niskoemisyjną
- Ekologia w modzie i tekstyliach
- Seminarium naukowe: Co ekstremalne zjawiska pogodowe mówią nam o zmianach klimatu?
- Woda w mieście - jak ją zagospodarować
- Senior czuje dobry klimat
- Przyszłość ciepłownictwa w Polsce
- Jak zmniejszyć ubóstwo energetyczne?
- Jak osiągnąć neutralny dla klimatu transport w ciągu najbliższych 30 lat?
- Jaki rynek pracy po węglu?
- Czy polska gospodarka może działać bez węgla?
- Jaką energetykę warto dotować?
- Dlaczego węgiel tanieje?
- Zielone miejsca pracy
- Miasto bez samochodu?
- Śląsk - co po węglu?
- Ustawa o energetyce odnawialnej
- Ile powinien kosztować prąd
- Szczyt klimatyczny w Limie
- Węgiel a zdrowie
- Efektywność szansą dla gospodarki
- Energetyka rozproszona
- Polska wobec celów 2030
- Biblioteka
- Wideo
- Patronaty
- Projekty
- O serwisie
- Opinie
Dofinansowania i dotacje
Energiewende: brudna pomyłka, czy też czysty przełom? (18095)
2015-01-14Drukuj
![galeria](/content/galeria/201/18095/58335280492a8636fef7z.jpg)
Węgiel: przeszłość, czy przyszłość niemieckiej energetyki? Na zdj. DDR-owska elektrownia w Vockerode, dziś mekka fotografów i scena teatralna, fot. Michael Kötter, (CC BY-NC-SA 2.0)
Niemcy mają problem z realizacją swoich klimatycznych celów – i to mimo spektakularnego rozwoju OZE. Niemiecki dziennik „Die Zeit” nazwał Energiewende brudną pomyłką, z czym polemizuje zarówno Ministerstwo Energetyki, jak i wpływowy think-tank Angora Energiewende.
Tezy zawarte w artykule w „Die Zeit” i przedrukowane na portalu CIRE można streścić następująco:
- Głębokie przekształcenia w niemieckiej energetyce, zwane Energiewende, przyjęły niespodziewany i niekorzystny kierunek – emisje gazów cieplarnianych znów rosną. Przyczyną ma być fakt, że odnawialne źródła energii nie wyparły z rynku elektrowni węglowych, lecz bardziej przyjazne klimatowi (ale droższe) elektrownie gazowe.
- Na tym właśnie ma polegać tzw. paradoks Energiewende (jak think-tank Angora Energiewende określił obecną sytuację na niemieckim rynku energii) – inwestycje w OZE, przy jednoczesnej rezygnacji z atomu, sprzyjają energetyce węglowej. Napływ taniej energii z OZE sprawia bowiem, że droga energia z gazu traci na konkurencyjności. Na rynku utrzymują się tańsze elektrownie węglowe, dziś pozbawione konkurencji ze strony jeszcze tańszego atomu.
- Skutkiem Energiewende jest więc wzrost, a nie spadek zanieczyszczenia atmosfery. Można wnosić, że jest to tendencja niezmienna, wynikająca z reguł rządzących rynkiem energii.
Artykuł w „Die Zeit” szeroko cytuje dyrektora Angora Energiewende Patricka Graichena, pomijając jednak istotne części jego wypowiedzi, a tym samym – wypaczając przekaz. Polemikę (również na łamach Die Zeit) zamieścił Rainer Baake – Sekretarz Stanu w Ministerstwie Energetyki, dla którego Energiewende nie jest „brudnym błędem”, ale „czystym przełomem”.
My prezentujemy pogłębione stanowisko Angora Energiewende:
Na czym polega paradoks Energiewende?
Podczas wytwarzania energii w Niemczech w latach 2012 i 2013 znacząco zwiększyła się emisja CO2, – aż o 13 milionów ton między rokiem 2011 i 2013. W tym samym czasie zwiększono również wydatnie wytwarzanie energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych – o 27 TWh. Te na pozór sprzeczne tendencje zostały nazwane przez Agorę Energiewende paradoksem Energiewende.
Szukając jego przyczyny, należy na samym początku odrzucić tezę, że jest to efekt wycofywania się z produkcji energii atomowej. W latach 2012 i 2013 nie zamknięto żadnej elektrowni jądrowej, choć produkcja energii elektrycznej zmniejszyła się o 11 TWh. A więc spadek produkcji energii elektrycznej wyprodukowanej przy użyciu technologii atomowych został skompensowany przez produkcję ze źródeł odnawialnych – i to z naddatkiem.
Podstaw tego paradoksu należy szukać gdzie indziej – w relacji wytwarzania energii elektrycznej z węgla i gazu. Z jednej strony, w latach 2011-2013, zwiększyła się o 20 TWh produkcja energii elektrycznej przy użyciu technologii spalania węgla brunatnego i kamiennego, które wytwarzają więcej dwutlenku węgla, z drugiej strony o prawie tę samą wielkość zmniejszyła się produkcja energii z technologii spalania gazu ziemnego, która bardziej chroni klimat. Równocześnie wyprodukowano więcej prądu ze źródeł odnawialnych, a niemieckie zapotrzebowanie na energię elektryczną spadło. W efekcie z węgla wyprodukowano więcej prądu, niż wynosił wewnętrzny popyt. Nadwyżkę przesłano do sąsiadów: w latach 2011-2013 eksport energii elektrycznej wzrósł o 28 TWh. Rok 2013 zakończył się więc rekordem wszechczasów w eksporcie prądu.
Istotą paradoksu transformacji energetycznej jest więc to, że niemieckie elektrownie węglowe wyparły z rynku energii elektrownie gazowe w Niemczech oraz w krajach sąsiednich, przede wszystkim w Holandii i w Austrii.
Dlaczego nie przewidziano takiej sytuacji?
Artykuł w „Die Zeit” sugeruje, iż transformacja energetyczna nie może się udać. Można to było przewidzieć, jednak niemieckie instytuty badawcze i think-tanki („lobby branży OZE”) pozostały na to ślepe. Działać tu ma tzw. efekt rankingu cenowego („merit order effect”) – dodatkowy prąd pozyskiwany z energii odnawialnych zawsze wypiera z giełdy energii tę elektrownię, która w określonym momencie ma najwyższe zmienne koszty produkcji (tak zwane koszty graniczne). Według autora Die Zeit będzie to zawsze elektrownia gazowa, stąd też energia z OZE zawsze będzie wypierać właśnie gaz, a nie węgiel. Elektrownie węglowe miałyby natomiast produkować dalej – skutkiem Energiewende musi więc być wzrost, a nie spadek zanieczyszczenia atmosfery.
Błąd tej argumentacji polega na punkcie odniesienia. Aktualna sytuacja opisywana jest w ten sposób, jakby została nam raz na zawsze dana przez Boga i elektrownie gazowe już zawsze będą miały wyższe koszty produkcji prądu niż węglowe. Jednak „merit order”, czyli porządek odzwierciedlający koszty produkcji elektrowni jest dynamiczny – zmienia się w zależności od cen paliw i dwutlenku węgla.
W rzeczywistości koszty produkcji energii elektrycznej w nowych elektrowniach gazowych od jakiegoś czasu są wyższe od tych w starych elektrowniach na węgiel brunatny, ale parę lat temu (a dokładnie w latach 2008 – 2011) kształtowały się poniżej kosztów w starych elektrowniach na węgiel kamienny. Dlatego nowe elektrownie gazowe stały w rankingu cenowym przed starymi elektrowniami na węgiel kamienny. W okresie do 2011 roku istniała więc sytuacja, kiedy energia odnawialna wypierała najpierw prąd ze starych elektrowni gazowych, następnie ze starych elektrowni na węgiel kamienny i dopiero później, a więc przy wysokim udziale energii odnawialnych, z nowych elektrowni gazowych. Taką sytuację na przyszłość prognozowało wiele modeli ekonomiczno-energetycznych.
Od końca roku 2011 sytuacja się diametralnie zmieniła: zarówno ceny węgla, jak i dwutlenku węgla na giełdzie w Lipsku spadły o ponad połowę, podczas gdy cena gazu utrzymała się mniej więcej na tym samym poziomie. Dlatego stare elektrownie węglowe produkują dziś prąd o połowę taniej niż jeszcze w roku 2008 i tym samym dużo taniej niż nowe elektrownie gazowe. A więc aktualnie wypierają one elektrownie gazowe, gdzie tylko mogą.
Jak to się stało, że nie przewidziano tendencji wzrostu emisji CO2 ? Warto przyjrzeć się np. ekspertyzie EWI/Prognos z sierpnia 2010 roku, która była podstawą koncepcji energetycznej niemieckiego rządu (i której autorzy nie są w żaden sposób związani ze środowiskiem osób zajmujących się ochroną środowiska). Nie sprawdziły się dwa istotne założenia:
- Nie przewidziano załamania się handlu emisjami CO2 w Unii Europejskiej. Ekspertyza wychodzi z założenia, że cena CO2 w roku 2020 będzie wynosić około 20 euro (doliczając inflację w stosunku do roku 2008), a nie tylko 4,50 euro za tonę (cena faktyczna w roku 2013). EWI/Prognos, jak i inni eksperci tej branży, nie przewidzieli, że handel emisjami UE ucierpi z powodu nadwyżki certyfikatów w wysokości 2,5 miliarda ton CO2. Ta nadwyżka to wynik przedłużającego się kryzysu gospodarczego w UE oraz masowego importu tanich certyfikatów z Chin, Rosji i Ukrainy w latach 2011 i 2012.
- EWI/Prognos (jak również wielu innych rzeczoznawców) jako techniczny okres eksploatacji elektrowni węglowych przyjmuje 45 lat. Po tym czasie elektrownie miałyby same wycofywać się z rynku. Z powodu braku dokładnych danych ekonomicznych odnośnie do poszczególnych elektrowni można to założenie uznać za usprawiedliwione. W rzeczywistości niektóre elektrownie węglowe są eksploatowane dłużej, nawet więcej niż 50 lat – a przez to zajmują w rankingu cenowym miejsce, które zajęłyby elektrownie bardziej przyjazne środowisku.
W wyniku tego EWI/Prognos, w swoim scenariuszu referencyjnym na rok 2020, zapowiadał znaczący spadek produkcji energii elektrycznej z węgla i dużo mniejszy eksport netto, niż faktycznie miało to miejsce w roku 2013 – każdorazowo około 20 terawatogodzin.
Co trzeba zrobić, by rozwiązać problem?
Podczas gdy rozwój energii ze źródeł odnawialnych i wycofywanie się z energii atomowej w Niemczech odbywa się na podstawie odpowiednich ustaw i rozporządzeń, wytwarzanie energii z węgla podlega regulacjom związanym z handlem emisjami.
Dziś musimy stwierdzić, że handel emisjami nie przekłada się na spadek znaczenia węgla i w przewidywalnym okresie nic się w tej kwestii nie zmieni. Tym bardziej że ceny gazu i węgla tak bardzo się od siebie oddaliły, że cena CO2 musiałaby być teraz zdecydowanie wyższa od tej z roku 2010, aby efektywne elektrownie gazowe znów wypierały z rynku stare i nieefektywne elektrownie węglowe. W koncepcji transformacji energetycznej muszą znaleźć się polityczne narzędzia służące wycofywaniu ze spalania paliw kopalnych. Dzisiejszy rynek sam tego nie dokona.
Debata o kształcie przyszłego rynku energii elektrycznej w Niemczech, która została zapoczątkowana Zieloną Księgą i będzie się toczyć co najmniej do marca 2015 roku, musi być powiązana z kwestią ochrony klimatu. Z politycznego punktu widzenia to duża różnica, czy z rynku wycofuje się stare elektrownie węglowe, czy też nowe elektrownie gazowe. W tej samej mierze dla długookresowego bilansu emisji gazów cieplarnianych bardzo istotny jest fakt, czy potencjalna rezerwa mocy (dyskutowane właśnie rządowe dopłaty dla elektrowni pracujących w trybie gotowości, na wypadek niedoborów energii w systemie) wynagradza stare elektrownie, produkujące więcej CO2 (i w ten sposób utrzymuje je na rynku), czy też finansuje elektrownie, które są zdolne do przystosowania się i wytwarzają mniej CO2.
Podsumowując: dyskusja o rynku energii elektrycznej i debata o ochronie klimatu zbyt długo prowadzone były osobno – najwyższy czas, aby poprowadzić je razem. Tylko wtedy możemy osiągnąć niemieckie cele redukcji emisji gazów cieplarnianych o 40% do roku 2020 oraz o 55% do roku 2030.
Opracowanie, wstęp i wytłuszczenia Marta Śmigrowska, na podstawie tekstu dra Patricka Graichena z Agora Energiewende.
Podziel się swoją opinią
Za treść materiału odpowiada wyłącznie Fundacja – Instytut na Rzecz Ekorozwoju
![](/content/galeria/389/0/green-energy-congress-23092021-2.png)
![](/content/galeria/389/0/chronmyklimatcircle-kopiazl.jpg)
Wybierz dział
Newsletter
Patronaty
Kalendarium
- PN
- WT
- ŚR
- CZ
- PT
- SO
- ND
Warning: Illegal string offset 'dzien' in /tpl_c/%%58^58D^58DE6355%%kalendarz.tpl.php on line 31
0
Warning: Illegal string offset 'dzien' in /tpl_c/%%58^58D^58DE6355%%kalendarz.tpl.php on line 31
0
Warning: Illegal string offset 'dzien' in /tpl_c/%%58^58D^58DE6355%%kalendarz.tpl.php on line 31
0
Warning: Illegal string offset 'dzien' in /tpl_c/%%58^58D^58DE6355%%kalendarz.tpl.php on line 31
0
Warning: Illegal string offset 'dzien' in /tpl_c/%%58^58D^58DE6355%%kalendarz.tpl.php on line 31
0
Warning: Illegal string offset 'dzien' in /tpl_c/%%58^58D^58DE6355%%kalendarz.tpl.php on line 31
0- 1
- 2
- 3
- 4
- 5
- 6
- 7
- 8
- 9
- 10
- 11
- 12
- 13
- 14
- 15
- 16
- 17
- 18
- 19
- 20
- 21
- 22
- 23
- 24
- 25
- 26
- 27
- 28
- 29
- 30
Projekty
![]() |
ChronmyKlimat.pl wersja 2.0 – portal na temat zmian klimatu dla społeczeństwa i biznesu. © Copyright Fundacja Instytut na rzecz Ekorozwoju |
Redakcja: ul. Nabielaka 15 lok. 1, 00-743 Warszawa, tel. +48 +22 8510402, -03, -04, fax +48 +22 8510400, portal@chronmyklimat.pl |
RSS
Polityka prywatności